Gentse Eerstelijnsnetwerken

Wat?

Eerstelijnsnetwerken (ELN), een term waarover wordt gesproken en die in beleidsteksten vaak terug te vinden is. Maar wat verstaan we eigenlijk onder een eerstelijnsnetwerk? In de literatuur kunnen we het volgende terugvinden: 

“Eerstelijnsnetwerken bestaan ​​uit groepen van huisartsen die samenwerken met andere hulpverleners, zoals verpleegkundigen, huisartsen, diëtisten, apothekers, maatschappelijk werkers en professionals in de geestelijke gezondheidszorg. Elk eerstelijnszorgnetwerk stelt een team samen en ontwikkelt diensten om te voldoen aan de behoeften van hun lokale gemeenschap en de gezondheidskwesties in hun praktijken”. 

Parmar, J. et al. Family Physician’s and Primary Care Team’s Perspectives on Supporting Family Caregivers in Primary Care Networks. Int. J. Environ. Res. Public Health 2021, 18, 3293. https://doi.org/10.3390/ijerph18063293 

In eigen land schreven in 2014 professoren huisartsgeneeskunde van 4 Vlaamse universiteiten een visiedocument ‘Together we change’ waarin het concept van eerstelijnsnetwerken wordt uitgeschreven, toegespitst op onze Vlaamse context. Zij definiëren een ELN als: 

  • Verschillende huisartsenpraktijken/wijkgezondheidscentra vormen samen met andere disciplines en organisaties 1 netwerk. Denk hierbij aan diensten voor thuisverpleging, thuiszorgdiensten, kinesitherapiepraktijken, apothekers, Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW), OCMW, diensten maatschappelijk werk van de ziekenfondsen, ergotherapiediensten, tandartsen,…. 

  • Het is een formele samenwerking zonder juridische structuur.

  • De patiënt/cliënt schrijft zich in in één netwerk naar keuze en neemt zorg af binnen dit netwerk. Hij stelt zelf een zorgteam samen (vrije keuze binnen het ELN). 

  • Grootte: 5000 (landelijk) tot 10.000 (stedelijk) inwoners.

  • Organisaties die specialistische zorg aanbieden of op grotere schaal opereren, behoren tot meerdere netwerken. 

De Maeseneer, J, Aertgeerts, B, Remmen, R, Devroey, D. (red) Together we change. Eerstelijnsgezondheidszorg: nu meer dan ooit! Brussel, 9 December 2014 

In verschillende landen wordt er al gewerkt met eerstelijnsnetwerken. Zo experimenteert de National Health Service (NHS) in het Verenigd Koninkrijk met ELN en wordt er vanuit het project Zorgzaam Leuven gewerkt met buurtteams

Het doel en de voordelen

Werken vanuit ELN versterkt het idee van populatiegericht denken: het netwerk van zorgverleners is samen verantwoordelijk voor een populatie in de buurt. Wetenschappelijk onderzoek (WHO, 2010) toont aan dat de kwaliteit van zorg omhoog gaat als hulpverleners van verschillende disciplines met elkaar vertrouwd zijn en samenwerkingsafspraken hebben. Door binnen ELN zorgteams rond patiënten/cliënten te vormen, wordt versnippering tegen gegaan en ontstaan er sterkere samenwerkingsverbanden. Dit in tegenstelling tot wanneer er losse, ad hoc teams worden gevormd waarbij hulpverleners elkaar niet/onvoldoende kennen. 

World Health Organization. (2010) Framework for action on interprofessional education and collaborative practice. Geneva, Switzerland: WHO 

Gentse eerstelijnsnetwerken

Bij het doornemen van literatuur rond ELN valt op dat naargelang de context een ELN andere kenmerken heeft, bijvoorbeeld op vlak van grootte, verplichting om zich in te schrijven, betrokken partners, aangeboden diensten,… Het operationaliseren van ELN vraagt dus een lokale visie en consensus. 

Om tot zo’n gemeenschappelijke visie op Gents niveau te komen is er een werkgroep eerstelijnsnetwerken opgericht. Vertegenwoordigers van verschillende beroepsgroepen denken samen na over hoe ELN er in Gent best kunnen uitzien en welke concrete acties er genomen kunnen worden de komende jaren. 

Heb je interesse om deel te nemen aan de werkgroep? Meer info kan je verkrijgen bij Kristoff Apers.
Van zodra er een visietekst en concrete acties op Gents niveau gekend zijn, worden zij aan deze pagina toegevoegd.