"Praat niet over maar met hen."

kringgesprek

Kringgesprekken

Vanuit het idee ‘praat niet over hen, maar met hen’ ontstonden de kringgesprekken. We vinden het immers belangrijk dat ook personen met een zorg- en ondersteuningsnood een stem krijgen in de ontwikkeling van onze eerstelijnszone.


Mensen uit onze achterban voeren kringgesprekken met specifieke doelgroepen (ouderen, mensen in armoede, chronisch zieken en mantelzorgers). Hierbij wordt aandacht besteed aan een aantal belangrijke onderwerpen om zo gerichte adviezen te formuleren aan de eerstelijnszone.

De vraag om triadisch te werken in de mantelzorg

Het psychosociaal welzijn van mantelzorgers staat onder druk: Mantelzorgers hebben vaker het gevoel constant onder spanning te staan (55,7%) en slapen slecht of liggen wakker door kopzorgen (44,7%).

1 op 3 mantelzorgers voelt zich (opvallend) meer dan gewoonlijk ongelukkig of depressief. Gedeelde zorg en een breed netwerk van professionele zorg, hulp van familie, vrienden en buren zijn belangrijk om de draagkracht van mantelzorgers te ondersteunen.

Hierbij klinkt heel expliciet de vraag om in te zetten op het triadisch werken. Door de samenwerking tussen de beroepskracht en/of arts, de zorgvrager en diens mantelzorger concreet en structureel vorm te geven en door in de behandelplannen de rol en taken van de mantelzorger mee op te nemen, wordt de mantelzorger niet enkel erkend, maar ook ondersteund.

Wil je meer lezen over het onderzoek “De beleving van mantelzorgers in tijden van COVID-19” van HOGENT en Steunpunt Mantelzorg, klik hier.

Onderlinge communicatie en sleutelrol voor huisartsen

Tijdens de kringgesprekken blijkt hoe belangrijk het is dat verschillende zorg- en hulpverleners onderling met elkaar communiceren. In het beste geval neemt de huisarts of een andere zorgverlener een sleutelrol op zich. De huisarts houdt het overzicht en zorgt ervoor dat de zorg die geboden wordt door verschillende specialisten op elkaar wordt afgestemd. En stemt hierbij steeds goed af met de patiënt.

Voor veel kwetsbare mensen is het niet doenlijk zelf dit overzicht te bewaren of elke arts te wijzen op de behandeling bij een andere specialist. Onze doelgroep geeft het signaal dat iemand die de sleutelrol neemt voor hen belangrijk is en zij zien deze rol graag opgenomen worden door de huisarts.

Maak informatie beschikbaar en begrijpelijk

Personen met een zorg- en ondersteuningsnood krijgen veel informatie te verwerken, die vaak zeer talig en complex is. Informatie in moeilijk taalgebruik werpt hoge drempels op. Mensen voelen zich overweldigd en krijgen een ‘je m’en fou’ houding, of ervaren nog meer angst.
Door het complex taalgebruik weten ze vaak niet waar ze recht op hebben of welke diensten voor hen toegankelijk zijn.

Het is dan ook cruciaal terug te kunnen vallen op betrouwbare kanalen – zoals bekenden die ze tegenkomen in een buurthuis of een dienstencentrum. Deze fysieke kanalen moeten zeker open gehouden worden, informatie enkel digitaal ter beschikking stellen zorgt voor een gevoel van uitgesloten zijn – “wij tellen niet meer mee”.

Belang huisbezoek door huisarts

Expliciet werd aangegeven hoe belangrijk het is dat huisartsen op huisbezoek blijven gaan. Voor veel kwetsbare mensen is dit de enige manier om de huisartsen te kunnen consulteren. Daarbij geeft een huisbezoek meteen ook veel informatie over de werkelijke situatie van de patiënt, die bij een consultatie op de praktijk verborgen blijft.

Heb oog voor vraagverheldering

Verschillende mensen uit onze doelgroepen geven aan dat doorvragen en verder praten belangrijk zijn om het volledig beeld te krijgen van hun situatie en hun werkelijke vraag boven tafel te krijgen. De eerste vraag is niet meteen de juiste vraag.

Mensen in moeilijke situaties weten zelf soms niet helder wat hun werkelijke vraag is. Vraag door en ontdek samen de vragen achter de eerste vraag. Ga daarna pas handelen.

Erken de vele dimensies van vereenzaming

Het ervaren van eenzaamheid komt als signaal sterk bovendrijven. Open huis heeft ervoor gekozen op dit thema in te zoomen en voerde hierover uitgebreide gesprekken met de mensen uit hun doelgroep. Zij geven aan hoe complex ze deze uitdaging ervaren.

Vereenzaming doorbreken is een persoonlijk proces: structureel aanbod op zich is niet voldoende, mensen moeten het vertrouwen terugwinnen in de eigen omgeving. Ze kunnen in een neerwaartse spiraal terechtkomen die ze moeten keren.

Het is belangrijk de vele dimensies van vereenzaming te erkennen. Het aanbieden van ontmoetingsmomenten en deze omkaderen is en blijft belangrijk. De oproep is om daarbij oog te hebben voor de vele kanten die vereenzaming heeft en daar waar mogelijk op in te spelen. In hun dossier Eenzaamheid geeft Open huis onder meer verschillende tips, uitgedacht samen met ervaringsdeskundigen.

 (lees meer: signalenbundels van PSC Open Huis)

Maak zorg- en welzijnsdiensten toegankelijk

Een signaal dat heel vaak gegeven wordt, is: “ik geraak daar niet binnen.” Het feit dat een loket niet langer op gezette tijden gewoon open is, maar dat een telefonische afspraak vereist is, weegt zwaar. Een afspraak moeten maken en dan op het juiste moment bij de dienst moeten zijn, wordt als zeer drempelverhogend ervaren. De diensten zijn vaak telefonisch slecht bereikbaar. Door het verminderen van het aantal loketten is de afstand naar de dienst in veel gevallen ook vergroot. Problemen bij de mobiliteit en het gebrek zich eenvoudig te kunnen verplaatsen, maakt het lastig om op het juiste moment bij de dienst te komen. Dit zorgt dat mensen hun dossier niet in orde kunnen brengen en dus niet de juiste hulp krijgen.

Laat de cliënt de eigen regie over zijn dagelijks leven behouden

Voorkom dat instellingen, diensten of behandelaars beslissingen nemen in de plaats van de cliënt zelf. Chronisch zieken geven aan dat het voor hen van levensbelang is de eigen regie te kunnen houden over de wijze waarop zij hun leven wensen uit te bouwen. Het is hierbij cruciaal de eigen gezondheid en behandeling zelf mee te kunnen opvolgen en beheren. Inzicht in het eigen dossier is hierbij een must. Mensen geven heel duidelijk aan hoe belangrijk het is, dat zij ook in een kwetsbare situatie de eigen regie mogen behouden en vrij moeten kunnen leven.

Corona treft sommige mensen meer dan anderen

“We zitten in dezelfde storm maar niet in hetzelfde bootje.”

Zorg werd uitgesteld: door patiënt en zorgverlener.

Mensen geven aan dat ze tijdens de Corona periode niet goed wisten of ze nu wel of niet op consultatie mochten gaan. Velen waren ook bang en durfden niet te gaan. Daarnaast zijn er verschillende reacties waarbij mensen aangeven dat hun afspraak vaak door de arts werd afgezegd of uitgestelt.

Wat zeker ook vaak speelt is: "als mijn partner naar het ziekenhuis moet, mag ik dan nog mee?". Het is lastig om zonder aanwezig te zijn aan de nodige informatie te geraken over hoe het met de partner gaat. Het lijkt dan veiliger even te wachten en nog niet te gaan.

Heb je zelf interesse om kringgesprekken te organiseren met je doelgroep? Wil je graag deel uitmaken van de werkgroep kringgesprekken? Neem dan zeker contact op met anke@elzacentrum.be

luisteren is een kunst
neem contact op