Op deze pagina bundelen we relevante informatie en praktische documenten voor professionelen die betrokken zijn bij de zorg en ondersteuning van personen met dementie en hun omgeving. Het welzijns- en zorgpad dementie wil samenwerking versterken en professionelen ondersteunen in elke fase van het traject — van het eerste niet-pluisgevoel tot complexe zorgsituaties.

Je vindt hier onder meer contactinformatie, verwijsdocumenten en ondersteunende tools die bruikbaar zijn binnen de dagelijkse praktijk.

Deze pagina groeit mee met de praktijk en de noden op het terrein. Nieuwe materialen en relevante updates worden daarom regelmatig toegevoegd.

We doorlopen, net zoals in het pad voor personen met dementie zelf en hun omgeving, de verschillende fases binnen het welzijns en zorgpad:

1. Niet-pluis gevoel
2. Diagnose
3. Doorverwijzing, ondersteuning, begeleiding en hulpverlening

Wat kunnen professionals betekenen?

In deze fase ontstaan vaak de eerste signalen of bezorgdheden rond cognitieve veranderingen. Het kan gaan om geheugenproblemen, veranderingen in gedrag, moeilijkheden in het dagelijks functioneren of een gevoel dat “er iets niet klopt”. Het is belangrijk dat professionals deze signalen tijdig herkennen en bespreekbaar maken.

Het opvangen en bespreekbaar maken van signalen kan binnen verschillende sectoren en settings gebeuren, zoals thuiszorg, welzijnswerk, gezinszorg, maatschappelijk werk, lokale dienstverlening,...

Belangrijk in deze fase is:

• alert zijn voor veranderingen bij personen;
• observaties durven benoemen;
• bezorgdheden bespreekbaar maken met de persoon en/of omgeving;
• gericht doorverwijzen naar de huisarts voor verdere opvolging

Een tijdige detectie kan helpen om sneller gepaste ondersteuning en begeleiding op te starten.

Bruikbare tools en documenten

• Doorverwijskaartje

Het doorverwijskaartje is bedoeld voor personen die geheugenproblemen, veranderingen in gedrag of andere signalen ervaren, en voor hun omgeving. Het kaartje wil hen aanmoedigen om signalen ernstig te nemen en tijdig actie te ondernemen.

Vaak bestaan er twijfels of onzekerheden over wat “normale veroudering” is en wanneer het aangewezen is om hulp te zoeken. Het doorverwijskaartje maakt duidelijk dat het belangrijk is om bij aanhoudende signalen contact op te nemen met de huisarts. Daarnaast verwijst het kaartje naar het niet-pluisdocument als hulpmiddel om signalen en bezorgdheden vooraf te noteren en voor te bereiden op het gesprek met de huisarts.

Hoe gebruik je dit kaartje?

• Geef het mee aan personen of mantelzorgers wanneer er signalen of bezorgdheden worden opgemerkt.
• Gebruik het als laagdrempelige eerste stap om het thema bespreekbaar te maken.
• Gebruik het kaartje als ondersteuning om vroegdetectie te stimuleren.

• Niet-pluis document

Het niet-pluisdocument is een hulpmiddel voor personen met (mogelijke) dementie, mantelzorgers en professionals om signalen en bezorgdheden bespreekbaar te maken bij de huisarts. Het document helpt om veranderingen en moeilijkheden concreter te benoemen en ondersteunt het gesprek tijdens een consultatie.

Het document is in de eerste plaats bedoeld om samen met de persoon en/of mantelzorger in te vullen. Een professional kan hierbij ondersteunen, verduidelijken of helpen nadenken over concrete voorbeelden, maar het is niet de bedoeling dat de professional het document zelfstandig invult of zelf contact opneemt met de huisarts in naam van de persoon.

Hoe gebruik je dit document?

• Gebruik het wanneer er een aanhoudend niet-pluisgevoel ontstaat bij de persoon zelf, de mantelzorger of een professional.
• Stel voor aan de persoon met (mogelijke) dementie of zijn mantelzorger om het document in te vullen.
• Stimuleer de persoon of mantelzorger om met het ingevulde document contact op te nemen met de huisarts.

Wat kunnen professionals betekenen?

In deze fase wordt onderzocht of de aanwezige signalen wijzen op dementie of een andere medische oorzaak. Vaak is bijkomend onderzoek in het ziekenhuis nodig om tot een correcte diagnose te komen. Dit traject kan onzekerheid met zich meebrengen voor de persoon met (vermoeden van) dementie en zijn mantelzorger.

Professionals hebben in deze fase vooral een ondersteunende en informerende rol. Zij helpen de persoon en de mantelzorger om het traject beter te begrijpen en zich voor te bereiden op wat komt.

Belangrijk is om:

• uitleg te geven over het belang van bijkomend onderzoek;
• onzekerheden en bezorgdheden bespreekbaar te maken;
• rust en houvast te bieden in een vaak onbekend zorgtraject;
• mee te helpen structureren wat er zal gebeuren in het ziekenhuis

Bruikbare tools en documenten

• Doorverwijskaartje

Tijdens de diagnosefase leven er vaak heel wat vragen bij personen met dementie en hun mantelzorgers. Niet alleen over de onderzoeken en de diagnose zelf, maar ook over wat dementie betekent, welke ondersteuning mogelijk is en waar men terechtkan voor hulp of informatie.

Het doorverwijskaartje helpt professionals om personen en hun omgeving gericht toe te leiden naar organisaties en diensten die ondersteuning en informatie aanbieden rond dementie.

Op de achterzijde van het kaartje staat ook meer uitleg over het welzijns- en zorgpad dementie waar bijkomende informatie, documenten en ondersteuning terug te vinden is.

• Ziekenhuisfiches

Professionals kunnen de persoon met dementie of mantelzorger ondersteunen door hen kennis te laten maken met de verschillende ziekenhuisfiches uit de regio. Deze fiches bieden een helder overzicht over hoe verdere onderzoeken in het ziekenhuis verlopen. Het biedt de persoon met dementie of zijn omgeving duidelijke en gestructureerde informatie over wat hen te wachten staat.

• welke onderzoeken kunnen plaatsvinden;
• wat men op de dag van het onderzoek kan verwachten;
• welke voorbereiding nodig is (indien van toepassing);
• praktische informatie om goed voorbereid naar het ziekenhuis te gaan.
  

Wat kunnen professionals betekenen?

Na de diagnose of wanneer de zorg- en ondersteuningsnoden toenemen, is het belangrijk dat personen met dementie en hun mantelzorgers de weg vinden naar correcte informatie, gepaste ondersteuning en het juiste aanbod binnen zorg en welzijn.

Bruikbare tools en documenten

Omdat dit landschap vaak complex en versnipperd is, kan het moeilijk zijn om te weten waar men terechtkan. Het welzijns- en zorgpad dementie wil hierin houvast en overzicht bieden. Professionals hebben in deze fase vooral een belangrijke rol in het correct informeren, oriënteren en toeleiden van personen met dementie en hun mantelzorgers. Professionals kunnen helpen door:

• Personen met dementie en mantelzorgers actief wegwijs te maken in het welzijns- en zorgpad.
• Samen te bekijken welke informatie of ondersteuning op dat moment relevant is.
• Hen te helpen navigeren binnen de verschillende thema’s en fases van het traject.
• Personen en mantelzorgers stimuleren om het pad ook zelfstandig verder te gebruiken wanneer nieuwe vragen of noden ontstaan.

Fase 3: doorverwijzing, ondersteuning, hulpverlening en nazorg

Hoe kan je als professional bijdragen?

Het welzijns- en zorgpad dementie is een dynamisch instrument dat voortdurend verder groeit op basis van ervaringen uit de praktijk. Professionals spelen hierin een belangrijke rol. Vanuit hun dagelijkse contacten met personen met dementie en mantelzorgers beschikken zij over waardevolle inzichten rond noden, drempels, hiaten en opportuniteiten binnen zorg en ondersteuning.

Daarom willen we professionals actief uitnodigen om mee na te denken over hoe het welzijns- en zorgpad verder geoptimaliseerd kan worden. Suggesties, aanvullingen, nieuwe materialen, interessante initiatieven of feedback vanuit de praktijk zijn steeds welkom.

❗Heb je suggesties of aanvullingen op het welzijns- en zorgpad Dementie? Laat het ons weten via sophia@dementie.be of afhankelijk van uw regio:

• info@elzregiokortrijk.be
• info@elzregiomenen.be
• info@elzregiowaregem.be

Bekendmaking

Naast het mee vormgeven van het welzijns- en zorgpad, spelen professionals ook een belangrijke rol in de bekendmaking ervan. Hoe beter het pad gekend is, hoe makkelijker personen met dementie en hun mantelzorgers hun weg vinden naar betrouwbare informatie, ondersteuning en gepaste zorg.

We vragen professionals daarom om het welzijns- en zorgpad dementie actief mee uit te dragen binnen hun dagelijkse praktijk en netwerk.

Dat kan door middel van onderstaande folder:

Kortrijk, Kuurne en Harelbeke:

Menen, Wervik en Wevelgem:

Anzegem, Avelgem, Deerlijk, Spiere-Helkijn, Waregem, Wielsbeke en Zwevegem:

Het welzijns- en zorgpad dementie is het resultaat van een sterke samenwerking tussen de drie eerstelijnszones in Zuid-West-Vlaanderen en het Expertisecentrum Dementie Sophia. Vanuit deze samenwerking werd gewerkt aan een gedeelde visie dat professionals, personen met dementie en mantelzorgers ondersteunt in hun zoektocht naar passende zorg en ondersteuning.

Vanuit die samenwerking zijn we aan de slag gegaan met lokale stuurgroepen waarin gedreven professionals hun expertise deelden en mee nadachten over de optimalisatie van het pad. We willen alle betrokken partners en professionals oprecht bedanken voor hun engagement en constructieve bijdrage aan het welzijns en zorgpad!

Onderstaande kan je per regio terugvinden wie deelnam aan de stuurgroepen: