Streven naar een rationeel gebruik van mondmaskers binnen Scheldekracht

  • 1 april 2020

 

 

 

Om verspilling van mondmaskers tegen te gaan tijdens de COVID-19 epidemie in België geven wij u graag meer informatie over correct en doelgericht gebruik van maskers.

Voor wat betreft het rationeel gebruik van mondmaskers volgen wij in de mate van het mogelijke de instructies van de Hoge Gezondheidsraad en aanbevelingen van de Risk Assessment Group en vragen wij ook aan alle betrokkenen om deze zo veel als mogelijk na te leven.

Alles wat volgt, moet worden beschouwd als enkel geldig in het kader van de epidemiefase rond het COVID-19 waarin België zich momenteel bevindt, en moet in de loop der tijd aangepast worden op grond van de evolutie van de epidemie en de beschikbare voorraden. Men moet er immers over waken dat die uitzonderingsmaatregelen - die opgesteld zijn vanuit het oogpunt infectiebeheersing in de gezondheidszorg - niet als definitief beschouwd worden en vervolgens geen gewoonten worden.

Het is moeilijk voor ons om adviezen te geven rond correct gebruik van mondmaskers. Er is een tekort aan mondmaskers en de adviezen lijken ook opgemaakt te zijn met het tekort aan mondmaskers in het achterhoofd. Daarnaast is COVID-19 een nieuw, onbekend virus. Er wordt veel onderzoek gedaan rond COVID-19 waardoor adviezen die gisteren nog actueel waren vandaag al achterhaald kunnen zijn. Navraag bij beroepsinstanties leert ons ook dat zij niet op alles een duidelijk antwoord hebben, hun adviezen ook veranderen en dat er bij onduidelijkheid ook vaak het advies “better safe than sorry” wordt gebruikt. Dit alles leidt tot een verschil tussen de officiële adviezen van Sciensano en de gebruiken/adviezen op het terrein (zowel in ziekenhuizen als op de eerste lijn). In de onderstaande tekst proberen wij beide visies naar voor te brengen en een evenwicht te vinden tussen beiden.

Zelfgemaakte stoffen masker

Personeel dat niet betrokken is bij de verzorging van patiënten (bv. administratief personeel, technisch personeel, personeel van de onthaalbalie dat geen rechtstreeks contact heeft met patiënten, politie, brandweer, keukenpersoneel, ...), maar ook vrijwilligers, mantelzorgers, enz. moet niet routinematig medische maskers dragen. Zelfgemaakte stoffen maskers zijn geen medische maskers, maar kunnen i.h.k.v. een tekort aan medische maskers wel gebruikt worden, onder meer in zorginstellingen, door het hierboven beschreven personeel.

Indien er geen chirurgische maskers beschikbaar zijn, kunnen patiënten met een mogelijke of bevestigde COVID-19 en geïsoleerd in hun woning, ook deze zelfgemaakte stoffen maskers gebruiken. Hierdoor beschermen ze hun directe omgeving.

Dit masker kan je hergebruiken op voorwaarde dat het dagelijks na gebruik gewassen wordt op 60°. Klik hier voor de instructies voor het vervaardigen van zelfgemaakte maskers.

Chirurgisch masker/FFP1 masker

Het chirurgisch masker beschermt de gebruiker ervan bij de verzorging en medische handelingen en wordt dus onder meer gedragen in de extramurale zorgsetting:

  • bij contact met patiënten met een mogelijke of bevestigde COVID19 voor alle eerstelijnszorgen of thuiszorg
  • bij geïsoleerde patiënten met een vermoedelijke of bevestigde COVID-19 in residentiële collectiviteiten zoals woon- en zorgcentra, revalidatiecentra en gevangenissen, ...
  • ...

In de praktijk wordt het chirurgisch masker vaak gedragen door zorgverleners (artsen, verpleegkundigen, (ademhalings)kinesisten, …) bij elk patiëntencontact, ook als die patiënt geen symptomen heeft van COVID-19. Beroepsverenigingen kiezen hier voor een “better safe than sorry” houding. 

Alhoewel het chirurgische masker normaal gezien voor éénmalig gebruik is bestemd, mag het, in de huidige omstandigheden, door de zorgverstrekker (en het verzorgend personeel) worden gebruikt onder volgende uitzonderlijke voorwaarden:

  • gedurende 8 uren, ongeacht de opeenvolging van interventies, zonder naar buiten te gaan,
  • mag dus met dat doel bijgehouden worden (gedragen rond de hals) maar nooit in de zak,
  • mag voorlopig bewaard worden op een plaats zonder besmettingsgevaar (bv. in een geïndividualiseerde papieren omslag of in een uitwasbare gepersonaliseerde bak),
  • mag nooit aan de voorzijde aangeraakt worden,
  • moet onmiddellijk verwijderd worden zodra er macroscopisch zichtbare vlekken op zijn.

FFP2/FFP3 masker

Het FFP2/FFP3 masker kan voor de bescherming van zorgverstrekkers (en verzorgend en begeleidend personeel) worden gebruikt wanneer zij in direct contact staan met patiënten met een vermoedelijke of bevestigde besmetting met COVID-19. Daarbij gelden de uitzonderlijke voorwaarden die geformuleerd zijn voor het gebruik van chirurgische maskers.

Indien beschikbaar worden, bij patiënten met een mogelijke of bevestigde COVID-19, FFP2/FFP3 maskers aangeraden voor handelingen, behandelingen, activiteiten met veel aerosolisatie (intubatie en geassocieerde handelingen, CPR, tracheale aspiratie met open circuit, bronchoscopie, C-PaP, BPap, oxyflow, tracheotomie, etc.). Daarnaast wordt het FFP2/FFP3 masker in de praktijk gebruikt bij elk mogelijk of bevestigd COVID-19 geval. Concrete voorbeelden uit de praktijk: een geïsoleerde afdeling in een WZC waar enkel COVID-19 patiënten liggen, artsen in een Corona-triagepost, verpleegkundigen die op bezoek gaan bij bevestigde COVID-19 patiënten.

Een goede vuistregel voor differentiatie tussen FFP1- en FFP2-maskers: een FFP2-masker wordt gecombineerd gedragen met volledige lichaamsbescherming (beschermingsbril, wegwerphandschoenen, operatieschort) waar bij een FFP1-masker geen extra beschermingsmateriaal moet.

Medische maskers zijn in principe gemaakt voor eenmalig gebruik, eventueel met verlengd gebruik (zie punt 3.2). In een context van belangrijke schaarste, heeft het RIVM in Nederland een richtlijn gepubliceerd voor het hergebruik van FFP2 maskers, waarbij tot tweemaal toe een sterilisatie kan worden uitgevoerd met waterstofperoxide. Klik hier of surf naar https://maakjemondmasker.be/ voor meer informatie.

Recent advies laat toe om mondmaskers apart te bewaren in een papieren zak voor 7 dagen en ze dan te mogen hergebruiken.

Meer info?

Algemene info voor zorgverleners is te vinden via de website van Sciensano. Communicatiemateriaal voor enkele specifieke beroepsgroepen vind je hier.

Ook op de website van het Agentschap Zorg & Gezondheid kan je corona procedures voor zorgprofessionals terugvinden, alsook algemene adviezen om besmetting te voorkomen, extra info omtrent het correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, …

De algemene bevolking kan het antwoord op de meestgestelde vragen terugvinden op www.info-coronavirus.be​ of kan bellen naar 0800/14689.