Wat is een eerstelijnszone?

Eerstelijnszones zijn opgericht om het werk van lokale overheden, zorg- en hulpverleners beter op elkaar af te stemmen. Het doel? Een effectieve en kwalitatieve eerste lijn waar de burger centraal staat en die toegankelijk is voor iedereen.

Het verhaal van Sam helpt je te begrijpen waarom de wijzigingen nodig zijn.

Een eerstelijnszone is een:

  • geografisch afgebakend gebied;
  • gevormd door 1 of meerdere gemeenten;
  • aangestuurd door een zorgraad.

In Vlaanderen zijn 60 eerstelijnszones goedgekeurd.

Prioritaire taken

De zorgraad van een eerstelijnszone heeft heel wat taken. Vijf daarvan zijn prioritair:

  1. Afstemming organiseren tussen de zorgaanbieders onderling, tussen de zorgaanbieders en andere organisaties, diensten en personen met een meer gespecialiseerd zorgaanbod, alsook tussen de zorgaanbieders en de personen met een zorg- en ondersteuningsnood, mantelzorgers en vrijwilligers;
  2. Het stimuleren van de interdisciplinaire samenwerking, waaronder ook gegevensdeling, tussen de zorgaanbieders binnen de eerstelijnszones;
  3. Kringwerking stimuleren: het ondersteunen van verenigingen die alle vrijwillig toegetreden zorgaanbieders groeperen die binnen een eerstelijnszone hun beroepsactiviteit uitoefenen;
  4. Het ondersteunen van de ontwikkeling van het geïntegreerd breed onthaal (GBO), voor wat
    betreft de afstemming en samenwerking met zorgaanbieders en het realiseren van een
    maximale rechtentoekenning en toegang tot diensten en voorzieningen;
  5. Het aanleveren van gegevens voor de Sociale Kaart (zie www.desocialekaart.be).

Bron: richtlijnen voorlopige zorgraden.

Samenwerking tussen zorg, welzijn en lokale besturen

De "eerste lijn" zijn de lokale zorg- en hulpverleners die het dichtst bij de persoon met een zorg- of ondersteuningsnood staan. Zij zijn het eerste aanspreekpunt voor personen met zorg- en welzijnsvragen. Voorbeelden zijn huisartsen, apothekers, kinesitherapeuten, thuisverplegers, psychologen, welzijnswerkers… Maar een eerstelijnszone wordt gevormd door alle partners uit het zorg- en welzijnslandschap.

De verplichte partners zijn:

  • Zorggebruikers en mantelzorgverenigingen
  • Medische en paramedische beroepen
  • Lokale besturen en OCMW’s
  • Diensten gezinszorg en aanvullende thuiszorg
  • Diensten oppashulp
  • Lokale dienstencentra 
  • Woonzorgcentra, dagverzorgingscentra en woonzorgactoren
  • Diensten maatschappelijk werk van de ziekenfondsen
  • Centra Algemeen Welzijnswerk
  • Huizen van het kind
  • Actoren uit de Geestelijke Gezondheidszorg

De eerstelijnszone wordt aangestuurd door een zorgraad. Die is samengesteld uit vertegenwoordigers van minstens de verplichte partners. Naast deze verplichte partners kunnen dus ook andere partners aansluiten. De exacte richtlijnen kan je hier terugvinden.

Deel van een hervorming

De eerstelijnszones passen in een grotere hervorming van de eerstelijnszorg. De hervorming streeft naar een betere afstemming van gezondheids- en welzijnszorg en optimale samenwerking tussen lokale overheden, zorg- en hulpverleners.