OverHoop in Eerstelijnszone Gent & Scheldekracht
Deze inhoud is van toepassing op de zones Gent en Scheldekracht
Samen voorbij trauma: van preventie tot herstel
Sommige vragen in de hulverlening blijven voorbij cijfers en projecten:
Hoe zorgen we voor een positieve ontwikkeling van elk kind?
Vanuit die vraag ontstond OverHoop, een project van Boudewijnstichting in opdracht van de Vlaamse Overheid. Het versterkt het bewustzijn rond ontwikkelingstrauma en ondersteunt professionals met kennis, taal en handvatten rond preventie, vroegdetectie en herstelgericht werken.
Meer informatie
Als Eerstelijnszone Gent & Scheldekracht namen we hier actief aan deel, samen met partners uit het werkveld.
Wat hebben we gedaan? We werkten rond 3 sporen die elkaar versterken:
1 | Kindreflex in de praktijk
Van idee naar dagelijkse reflex in de praktijk.
De Kindreflex vertrekt vanuit één eenvoudige maar belangrijke verschuiving in de hulpverlening: ook het perspectief van kinderen en ouderschap meenemen in gesprekken met volwassenen.
💬 “De reflex om bij alle volwassenen naar ouderschap te vragen.”
💬 “Ouderschap navragen als vast onderdeel van de hulpverlening.”
💬 “Kinderen vragen wat zij nodig hebben in hun opvoedcontext.”
💬 “Aandacht voor de veerkracht van kinderen.”
Samen zorgen deze principes ervoor dat kinderen sneller zichtbaar worden.
Wat we deden
Samen met Kristel Bovijn, maatschappelijk werker bij het vertrouwencentrum kindermishandeling en trainer van de kindreflex, gingen we aan de slag met de 6 stappen van de Kindreflex: een tool die taal en handvatten biedt om ouderschap bespreekbaar te maken, verontrustende gezinssituaties te detecteren en de veiligheid zo snel mogelijk te herstellen.
- 150 professionals volgden een basisvorming Kindreflex
- 15 deelnemers namen deel aan de workshop Kindreflex
- 12 mensen bespraken eigen casussen in de intervisie kindermishandeling
“Hou een kind niet alleen in het hart, maar ook in het oog"
2| Traumasensitief handelen
Anders kijken in kleine interacties
Hoe kunnen we in de eerstelijn traumasensitief handelen?
💬 “Simpelweg: luisteren, verbinding aangaan, mild zijn en tijd maken.”
💬 “Focus op de krachten van het kind.”
💬 “Kinderen en jongeren als gelijkwaardige co-regisseur.”
Deze manier van werken vraag geen extra tijd, maar een andere blik in kleine, dagdagelijkse interacties.
Wat we deden
Sabine Vermeire, psychotherapeut en opleider aan de interactie-academie, nam ons mee doorheen de wereld van een kind en gaf ons praktische en creatieve tools zoals krachtkralen, die helpen om sterktes en veerkracht zichtbaar te maken.
- 145 professionals namen deel aan een interactieve lezing rond trauma en ontwikkeling
- focus op signalen herkennen en gepast reageren
- concrete handvatten voor de praktijk
“Trauma is geen individueel probleem”
3| Netwerk en aanbod versterken
Van elkaar kennen en samen werken
In dit spoor lag de focus op het zichtbaar maken van wat er al bestaat en het versterken van samenwerking. Want hoe eenvoudig het ook klinkt: elkaar kennen en vertrouwen blijft de basis.
Tijdens een inspirerend netwerkevent rond trajectcontinuïteit, georganiseerd door Samen1plan, brachten we organisaties en hun aanbod samen in beeld.
Ontdek hier welke organisaties actief zijn rond (aanstaande) ouders, kinderen en jongeren.
De videoproductie werd verzorgd door Tom’s Cabin.
In de wijk Nieuw-Gent start dit najaar 2026, onder de vleugels van Tom Dillen opgroeicoach in Nieuw-Gent, nog een traject rond nieuwe autoriteit in de wijk, als gedeeld kader om kinderen en gezinnen meer ruimte te geven voor hun verhaal.
Een gids naar de praktijk
Daarnaast werkten ze vanuit de Koning Boudewijn stichting aan een praktische e-publicatie voor de eerste lijn:
Een gids vol inzichten, tools en verhalen om kinderen en gezinnen met ingrijpende ervaringen beter te zien, te ondersteunen en gericht door te verwijzen.
Download hieronder de e-publicatie en ga er meteen mee aan de slag.
Zo wordt ondersteuning niet alleen sterker, maar ook beter vindbaar.
Geen eindpunt, wel een beweging
Het project is afgerond, maar dit is geen eindpunt.
Wat begon als losse initiatieven groeide uit tot één gedeelde vraag:
Wat blijft verder leven?
- de verdere verankering van de Kindreflex
- blijvende aandacht voor traumasensitief handelen
- samenwerking met de netwerken rond intrafamiliaal geweld en Kinderen onder de radar
De beweging is ingezet en leeft verder in het werkveld.
Tip: Beluister ook de podcast 'Zie mij', waarin deze thema's verder tot leven komen.
Kon je niet deelnemen maar wil je graag zelf aan de slag?
Ontdek hier per spoor een verzameling van deskundigheidsbevorderingen, vormingspakketten, doorverwijstools en zorgpaden. Elk van deze materialen biedt waardevolle aanbevelingen en praktische handvatten om je kennis en vaardigheden te verbeteren.
1 | Kindreflex in de praktijk
- Webinar Kindreflex en (P)ACES: Deze presentatie gaat over de impact van problemen van ouders op het welbevinden van kinderen en hoe we hier vanuit de Kindreflex met de PACE’s (protective and compensatory experiences) een antwoord op proberen te formuleren.
- Webinar kindreflex bij de huisarts: Hoe de huisarts patiënten die kampen met mentale problemen kan ondersteunen vanuit de Kindreflex.
- Flowchart Kindreflex: deze flowchart werd ontwikkeld door Geïntegreerd Breed Onthaal (GBO) Panacea en GBO Vlaamse Ardennen. Deze tool is een vertaling van het Kindreflex stappenplan dat hands-on kan gebruikt worden. Het geeft duidelijk weer wat jij als hulpverlener kan betekenen in een verontrustende situatie en welke externe partners betrokken kunnen worden.
- Familieleerplatform veerkrachtondersteuning: Vormingen rond kinderen in een moeilijke thuissituatie, met ouders met een psychische – of afhankelijkheidsproblematiek.
- Webinar herkennen & omgaan met ouderlijke stress: Wegwijs in alle informatie over kwetsbaar ouderschap en professionals aan het woord rond psychisch kwetsbaar ouderschap.
2| Traumasensitief handelen
- Online kennisclips trauma: Hoe je als hulp- of zorgverlening uit de eerstelijnszone kan omgaan met bezorgdheden over een kind of gezin waarmee je werkt.
- Educatieve toolkit 'omgaan met trauma': De toolkit biedt jeugdprofessionals waardevolle kennis en laagdrempelige tools om kinderen en jongeren die worstelen met trauma beter te begeleiden.
- Ligant ontwikkelde concreet toepasbare tools aan de hand van infofiches om de theorie van het 'traumasensitief werken' om te zetten in de praktijk.
- ELZ Panacea ontwikkelde een Signalenkaart om preventief aandacht te hebben voor verschillende soorten signalen rond ontwikkelingstrauma bij kinderen.
